أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
525
آثار الباقيه ( فارسى )
ابراهيم بن اشتر ناصر و ياور آل رسول اللّه در اين روز كشته شد و مىگويند در اين روز بود كه خدا توبه آدم را پذيرفت و كشتى نوح در اين روز بود كه بر جودى فرود آمد و عيسى بن مريم در اين روز زاييده شد و موسى و ابراهيم در اين روز نجات يافتند و در اين روز آتش بابراهيم برد و سلام گرديد و در اين روز چشم يعقوب بينا شد ، يوسف از چاه بيرون آمد ، سليمان از نو بسلطنت خود رسيد ، عذاب از قوم يونس برداشته شد ، بدبختى و بيچارگى از ايوب مرتفع گشت ، دعاى زكريا مستجاب آمد و يحيى را به دو بخشيدند ، و گفتهاند يوم الزينة كه موعد سحره فرعون بود در وقت زوال اين روز است و اين اتفاقات را كه در اين روز ذكر كردهاند اگرچه وقوع آن امكان عقلى دارد ولى معلوم است كه ناقل آنها دستهاى از عوام محدّثين بودهاند و يا آنكه خواستهاند با اهل كتاب مسالمت كنند . تحقيقى در كلمهى عاشورا و اينكه واژه مزبور عبرى است گفتهاند كه عاشورا كلمهايست عبرانى و معرّب يعنى عاشور كه دهم تشرى يهود باشد كه روزه آن روز كبور است و چون اين روز را بماههاى عربى نقل كردند در روز دهم اولين ماه اعراب شد چنان كه در ماههاى يهود هم در اولين ماه و روز دهم است و روزه اين روز در سال اول هجرت بر مسلمانان واجب بود سپس صوم شهر رمضان كه واجب شد و پس از آن بود اين حكم را نسخ كرد . نيز روايت كردهاند كه چون پيغمبر بمدينه آمد يهود را ديد كه روز عاشورا را روزه مىدارند و پرسيد چه علت دارد كه امروز را روزه مىگيريد گفتند : خداوند فرعون و پيروانش را در اين روز غرق كرد و موسى و يارانش را نجات داد پس پيغمبر فرمود كه ما بموسى از يهود سزاوارتريم و اصحاب خويش را امر كرد كه آن روز را روزه بدارند و چون روزه رمضان واجب شد ديگر پيروان را امر و نهى از روزه داشتن عاشورا نفرمود .